Słowa Mają Moc i Cenę…
Komentarz do parszy „BeReszit” (części „Na_Początku”):
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 1,1-6,8; Iz 42,1-43,13; J 1,1-18.
Wypowiadane słowa mają moc, ale też inne skutki…
Rozważanie należy zacząć od samodzielnego
przeczytania lub wysłuchania fragmentów Biblii.
1. Wcześniej Omawiane Zagadnienia
Tematy tego czytania inne niż omówione w tym tekście,
były komentowane w poprzednich cyklach czytania Tory:
– właściwy sposób czytania i interpretacji Biblii;
– łączenie faktów i wiarygodność różnych świadectw;
– proces stwarzania i kształt wszechświata w Biblii;
– czym było Słowo Boże na początku;
– udziały Adma i Chwa w pierwszym grzechu;
– Ustanowienia (Przykazania) jakie Bóg dał w parszy Bereszit.
Są one rozważane we wcześniejszych artykułach:
– Na Początku…
– Częściowe i Cała Prawda;
– Sposób Czytania Biblii;
– Adam Wobec Pierwszego Grzechu;
– Ustanowienia Boga w Parszy Bereszit.
Poprzednie komentarze rozważają już praktyczne i duchowe treści parszy,
więc warto kliknąć i otworzyć artykuły wskazane w odnośnikach powyżej.
2. Słowa Mają Moc i Cenę…
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 1,3.6.9.11.14-15.20-21.24.26:
„(…) ויּאמר אלהים (…) ויהי”
Zgodnie z relacją na początku Biblii Bóg stwarzał świat w taki sposób,
że mówił co ma się stać i wtedy działo się to, o czym powiedział.
Choć można uważać, że Bóg wypowiadał dokładnie te słowa, które zapisano,
to z pewnością ich sens wyraża głębię myśli Boga ze wszystkimi szczegółami,
w tym np. zarówno początkowy kształt tworzonych i nazywanych spraw
jak i sposoby ich działania i zmieniania się – określające to Prawa Natury,
co ustanawia właściwy porządek funkcjonowania całego wszechświata;
zaś opisana historia streszcza to w sposób zrozumiały dla człowieka,
który nie miał ani nie potrzebował mieć o tym dokładnej wiedzy;
lecz miał poznać, że Bóg ma władzę, a rozkazy Boga moc,
która wyraża się i wykonuje poprzez wypowiadane słowa…
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 10,25a:
וּלעבר ילּד שׁני בנים”
„שׁם האחד פּלג כּי בימיו נפלגה הארץ
imię tego_jednego Peleg, bo w_dni_jego podzialona_(została) ta_ziemia.”
Od Abera (Hebera) wyróżnionego w rodowodzie potomków Noacha po potopie,
wskazanego już kilka pokoleń wcześniej, gdy zaczyna się spis potomków Szema,
wywodzi się nazwa języka hebrajskiego, języka ojczystego Narodu Iszraela,
nazywanego nie tylko imieniem Jakuba, lecz też tego wcześniejszego patriarchy,
o którym tradycja judaizmu podaje, że gdy Bóg poróżnił języki ludzkości,
to właśnie jemu pozwolił zachować i przekazać dalej pierwotny język Adama,
który jest też świętym językiem, językiem aniołów, mową Niebios,
którą sam Bóg miał posługiwać się przy stwarzaniu…
…z tego powodu w judaizmie uważa się o biblijnym języku hebrajskim,
że słowa poprawnie wypowiadane w tym języku mają w sobie moc
i same sprawiają to, co oznaczają lub są rozkazami dla aniołów,
którzy musieliby wykonać to, o czym w tym języku usłyszeli…
…dlatego też istnieje w tradycji judaizmu pogląd,
że poprawne posługiwanie się językiem hebrajskim to są czary,
które są zakazane w Torze, dlatego nie można go używać potocznie
(gdy rabini mieliby umieć sprawiać niezwykłe rzeczy w ten sposób,
ale nie czynić tego poza nauczeniem się, żeby zrozumieć sprawę;
np. w kilku miastach znane są żydowskie legendy o „golemach”,
czyli glinianych figurach ożywionych zwojem z hebrajskim słowem),
lecz jest zastrzeżony tylko dla szczególnych, duchowych spraw,
kiedy powiedzenie o czymś z mocą jest uzasadnione i potrzebne;
zaś zwykle należy posługiwać się innym językiem (np. aramejskim,
którym Abraham i jego potomkowie także posługiwali się zawsze)
lub celowo zniekształcać hebrajskie słowa (są typowe zmiany głosek
takie jak 's’ – 't’, 'k’ – 'ch’ i odwrotnie, np. „Szabat” – „Szabos”).
Choć są poważne wątpliwości co do takiej etymologii
(np. ze względu na brak historii, różnice wymowy i znaczenia słów),
to znana w wielu językach jako „magiczne zaklęcie” fraza „abra kadabra”
(która w różnych kulturach pojawia się w opowieściach o czarach)
bywa wyjaśniana jako hebrajskie/aramejskie zdanie „אברא כדברא”
mogące oznaczać „stwarzam jak_słowo„ – „stwarzam co_powiedziałem„
lub też rozkaz „stwórz jak_słowo„ – „[Ty]_stwórz co_[ja]_powiedziałem„
(nieścisłości mogą wynikać z tego, że uległa ona zniekształceniu
w wyniku przekazywania przez osoby nie posługujące się językiem,
które próbowały ją jedynie bardziej lub mniej dokładnie naśladować
powtarzając brzmienie kojarzone z czynieniem czegoś niezwykłego,
a nie zdając sobie sprawy co i dlaczego właściwie mówią,
dlatego nierozumiane słowa uznawały za „zaklęcia”).
Język hebrajski jest dopuszczalny i może mieć znaczenie w modlitwie,
którą Bóg oczywiście może zrozumieć i wysłuchać w każdym języku,
ale nauczenie się i użycie „świętego języka” jest zbliżeniem do Boga
poprzez myślenie i wyrażanie się w taki sposób jak objawiony w Torze;
zaś prośba lub pytanie nic nie wymusza jak stwierdzenie lub rozkaz,
dlatego chcąc być wysłuchanym warto wyrażać się odpowiednio,
tak by Słuchający zechciał odnieść się do tego pozytywnie…
Niezależnie czy hebrajskie słowa mają szczególną moc czy nie
i czy ten język może zwiększyć skuteczność modlitw czy nie;
trzeba pamiętać, że wszystkie wypowiadane słowa mają moc
i wpływają przede wszystkim na tego, kto się nimi posługuje,
ale też na zamierzonego adresata i postronnych słuchających
kształtując np. nastawienie do mówiącego, samoocenę i myślenie.
Słowa mogą dodawać siły i pobudzać do dobrego działania,
przekonywać i zachęcać, pokazywać, że da się i warto;
ale mogą też zniechęcać, osłabiać i pozbawiać wiary,
a także zrażać i powodować oddalanie się słuchających…
Jeśli nawet rzeczywiście jest tak,
że anioł Boga musi wykonać rozkaz usłyszany po hebrajsku,
to nadużywanie tego może sprawić, że oddali się od człowieka,
żeby następnych nie słyszeć i nie być wykorzystywanym.
Nawet jeśli sam Bóg sporadycznie zgodzi się przyjąć rozkaz,
to w końcu może ukarać za takie zwracanie się do Władcy.
Nawet jeśli można do czegoś przymusić człowieka,
to zbyt wiele zbyt częstych niechcianych słów sprawia,
że przestaje słuchać i coraz bardziej się sprzeciwia;
dlatego ważne jest by dziękować za to, co się otrzymało,
regularnie chwalić za to, że coś zostało dobrze wykonane,
zachęcać do czynienia tego, co jest wartościowe i słuszne
oraz po prostu błogosławić i ogólnie mówić pozytywnie.
Nie oznacza to oczywiście,
że nie można wcale mówić czegoś, czego inni nie chcą słyszeć,
bo skarcenia, zakazy i nakazy są potrzebne i bardzo ważne,
żeby poprawiać, rozwijać i zapewniać porządek społeczny;
ale choć faktycznie Tora(h) jest Księgą Przymierza z Prawem
(Boże Prawo jest integralną, nieodłączną częścią Przymierza),
to nie ogranicza ani nie zaczyna się od Kodeksu Przykazań,
lecz najpierw ukazuje różne wzory subtelniej, w historiach
i pokazuje, że Bóg zaczął od obdarzenia ludzi wszystkim,
a zakazał tylko 1 sprawy, której nie powinni potrzebować,
więc zakaz nie był uciążliwy i mógł być łatwo zachowany;
zaś trudności zaczęły się dopiero po jego naruszeniu…
Próby wymuszania własnych oczekiwań siłą lub sposobem
mogą wydawać się drogą do ich szybkiego zaspokojenia,
ale faktycznie nią nie są, tylko na początku się taką wydają,
bo im więcej są stosowane, tym gorzej działają, aż wcale;
a cała historia w Biblii ukazuje, że krótki czas nie jest ważny
i nawet Bóg nie wymusił na ludziach nagłej przemiany,
lecz liczy się utrzymanie relacji i jakość ostatecznego wyniku,
w którym słuszny cel będzie osiągnięty w zgodzie obu stron,
do której warto dochodzić stopniowo, czekając na innych,
a stanowczość i surowość zachować dla wyjątkowych sytuacji,
w których trzeba powstrzymać groźne i szkodliwe zachowania.
Nasze słowa mają swoją moc, wszystko co się mówi ma moc,
ale skutki mówienia bywają też inne niż zamierzone i spodziewane,
dlatego bardzo ważne jest by wyrażać się rozważnie i ostrożnie,
jak najmniej w gniewie i uniesieniu, pod wpływem złych emocji,
nie zawsze z pełnią siły, jaką się dysponuje, ale też z łagodnością,
która zostanie znacznie przychylniej przyjęta przez innych
i dzięki temu może skuteczniej wydać dobre owoce.
Chwała Bogu!