Kalendarz i Data Potopu
Komentarz do parszy „Noach” (części „Noach (imię)”):
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 6,9-11,32; Iz 54,1-55,5; 1P 3,18-22.
Kalendarz Noacha – ile czasu i w jakich dniach trwał potop?
Rozważanie należy zacząć od samodzielnego
przeczytania lub wysłuchania fragmentów Biblii.
1. Wcześniej Omawiane Zagadnienia
Tematy tego czytania inne niż omówione w tym tekście,
były komentowane w poprzednich cyklach czytania Tory:
– z powodu jakiego zła Bóg postanowił zesłać potop;
– dlaczego Noach był godny wybrania i uratowania;
– zaangażowanie w poznawanie dzieł Boga i czynienie dobra;
– Ustanowienia (Przykazania) jakie Bóg dał w parszy Noach.
– Sąd Boga i kara ognia – sprawiedliwość Boga w mesjanizmie.
Są one rozważane we wcześniejszych artykułach:
– Przyczyny Zagłady Ludzkości
– Co Ludzie Robili Przed Potopem?
– Czyny Chroniące Przed Plagą
– Samodzielne Postępowanie Noacha
– Noach – Badacz i Znawca Świata
– Ustanowienia Boga w Parszy Noach
– Sąd Boga i Kara Ognia
Poprzednie komentarze rozważają już praktyczne i duchowe treści parszy,
więc warto kliknąć i otworzyć artykuły wskazane w odnośnikach powyżej.
2. Czy Noach Zbudował Łódź?
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 6,14:
עשׂה לך תּבת עצי גפר”
קנּים תּעשׂה את התּבה
„וכפרתּ אתהּ מבּית וּמחוּץ בּכּפר
przegrody zrób w_(oto) tej_skrzyni
i_posmołuj ją z_wewnątrz i_z_zewnątrz w_smołę.”
W większości polskich przekładów Biblii (wszystkich współczesnych)
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 6,14 mówi uczynieniu/zbudowaniu „arki„,
a słowo to weszło do języka polskiego z łaciny i oznacza „skrzynię„,
tak samo jak w odniesieniu do najważniejszego elementu Świątyni,
od którego polecenie Boga i opis jej uczynienia się zaczyna
(gdzie jednak nazywa ją inne hebrajskie słowo „ארון” („aron”));
a tylko stare przekłady używają archaicznego już słowa „korab”,
które oznacza „statek” lub „łódź” (jak np. na herbie szlacheckim).
Hebrajski oryginał „תּבת” \ „תֵּבָה” („tebet” / „teba(h)”) nazywa też
naczynie, w którym mały Mosze(h) (Mojżesz) był ukryty na rzece:
miał nie zostać zabrany przez nurt wody i odpłynąć gdzieś daleko,
ale zostać ukryty w sitowiu poza domem, pozostać w pobliżu;
a poza Biblią to słowo współcześnie występuje np. w nazwach
„skrzynki pocztowej”, „skrzyni biegów” i w znaczeniu „puszka”,
jest to więc w ogólności „pudełko”, „pojemnik” (do przechowywania).
Jaka jest różnica pomiędzy „skrzynią” oraz „łodzią” i czemu to ważne?
„Łódź” służy do zamierzonego przemieszczania się po wodzie,
dlatego ma np. zaostrzony lub zaokrąglony, opływowy kształt,
który zmniejsza opór wody, żeby móc poruszać się lżej,
a także napęd i sterowanie, jak np. wiosła lub żagle;
ale Noach nie potrzebował dopłynąć w konkretne miejsce
lecz tylko zachować na powierzchni wszystko, co zgromadził
i po zakończeniu potopu wyprowadzić gdziekolwiek będzie;
dlatego nie miało żadnego sensu np. zwężanie przodu,
które zmniejszałoby pojemność przy podanych rozmiarach
ani trudzenie się przy wycinaniu zakrzywionych profili
lub zmiękczaniu i uginaniu desek na „dziób” łodzi;
lecz mógł i powinien łatwo zbudować większą skrzynię
używając do tego samych prostych belek.
Nie należy wierzyć naiwnym wyobrażeniom o „łodzi”,
jakie ukazują np. obrazy i filmy fabularne na ten temat
ani odkryciom rzekomych „archeologów biblijnych”,
którzy za pierwszym razem niby „znajdują” co by chcieli,
bo tacy zmyślają lub fabrykują to, co chcą pokazać
i odwołują się do naiwnych oczekiwań ludzi,
żeby oszukać i zdobyć chwałę dla siebie.
Choć oczywiście nie jest zupełnie wykluczone,
że jakieś szczątki skrzyni pozostały i są możliwe do odnalezienia,
to raczej nie należy się spodziewać odkrycia jej w (niemal) całości;
bo należy wziąć pod uwagę, że mogły zostać dawno wykorzystane,
np. do składania przez Noacha oddań wstępujących (ofiar),
z których każde wymagało stosu drewna pod ciałem zwierzęcia
czy do budowy domów przez pierwsze pokolenia po potopie,
którym faktyczna lokalizacja skrzyni była dobrze znana;
a drewno z innych źródeł mogło nie być dostępne.
Choć szukanie dowodów i rzetelne badania biblijnej historii są dobre,
bo mogą pomóc w lepszym poznaniu i zrozumieniu faktów z Pisma;
to znalezienie czegokolwiek nie jest niezbędne dla wiary i wierności,
które przez wiele wieków trwają i dobrze działają bez tego;
dlatego należy mieć do tego odpowiednie nastawienie
i nie tylko na wyrost uznawać i cieszyć się z rzekomych odkryć,
ale zastanowić się i rozważyć ich sensowność i prawdziwość,
bo mogą okazać się mylącymi i zwodniczymi fałszerstwami.
Słowo „arka” weszło i upowszechniło się w języku polskim z łaciny,
która w rzymskim katolicyzmie jest językiem liturgicznym i „uświęconym”,
a ta religia była w Polsce nie tylko dominująca, lecz narzucana siłą
i np. Braciom Polskim w XVII wieku całkiem zakazano działalności
wymuszając przyjęcie katolicyzmu lub emigracją pod groźbą śmierci;
dlatego mimo współczesnej obecności nawet w żydowskich przekładach
obecnie słowo to nie powinno mieć dla nas szczególnego znaczenia
i można zastąpić je bardziej zrozumiałym słowem „skrzynia”
(które nie funkcjonuje tylko jako nazwa kilku przedmiotów z Biblii)
lub upowszechniać jako uświęcone nazwy hebrajskie, np. „teba(h)”,
żeby w ten sposób rozwijać znajomość i rozumienie tego języka;
a najlepiej łączyć obie nazwy – oryginał i wyjaśnienie…
Inne naiwne i błędne wyobrażenie to dorosłe, duże zwierzęta,
np. wielkie słonie, żyrafy, żubry, niedźwiedzie czy tygrysy
zamiast młodych, które dopiero przestały żywić się mlekiem
i potrzebują znacznie mniej pokarmu i miejsca od starszych;
więc znacznie łatwiej było je przechować i wykarmić
nie tylko w skrzyni podczas potopu, ale też pewien czas później,
zanim na Ziemi wytworzony został dla nich nowy pokarm,
w tym rozmnożyły się zwierzęta, które drapieżniki mogłyby zabijać;
bo przechowanie i przywrócenie zwierząt naturalnym środowiskom
było misją, do której Bóg powołał Noacha i jego rodzinę.
3. Kalendarz Podczas Potopu
3.1. Daty Początku i Końca
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 7,11:
בּשׁנת שׁשׁ מאות שׁנה לחיּי נח”
בּחדשׁ השּׁני בּשׁבעה עשׂר יום לחדשׁ
בּיּום הזּה נבקעוּ כּל מעינת תּהום רבּה
„וארבּת השּׁמים נפתּחוּ
w_miesiącu tym_drugim, w_siedem [i]_dziesiątym dniu od_nowiu,
w_dniu tym_oto wytrysnęły wszystkie źródła otchłani wielkiej
i_spusty tych_niebios otworzyły_(się).”
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,14-16:
וּבחדשׁ השּׁני בּשׁבעה ועשׂרים יום לחדשׁ„
יבשׁה הארץ וידבּר אלהים אל נח לאמר
„צא מן התּבה אתּה ואשׁתּך וּבניך וּנשׁי בניך אתּך
sucha_(stała_się) ta_ziemia i_powiedział Bóg do_Noacha mówiąc:
’Wyjdź z tej_skrzyni ty i_żona_twoja i_synowie_twoi i_żony synów_twych z_tobą.'”
Skrajne daty w biblijnej historii o potopie to:
– 17. dzień 2. miesiąca w 600. roku życia Noacha;
– 27. dzień 2. miesiąca w 601. roku życia Noacha;
zatem świadczy to, że trwało to łącznie 1 rok i 10 dni
(po takim czasie ostatni dzień jest 11. po upływie roku),
jednak rozważenia i wyjaśnienia wymaga ile to było dni,
o czym powinny świadczyć inne podane w historii fakty…
3.2. Ilości Dni w Historii Potopu
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 7,10:
„ויהי לשׁבעת היּמים וּמי המּבּוּל היוּ על הארץ”
Pierwszych 7 dni, które podaje relacja zapisana w Torze
nastąpiło przed początkiem potopu, zanim zaczął padać deszcz,
jeszcze przed pierwszą ze wskazanych w relacji i rozważanych dat,
więc jest wspomniane tylko dla porządku i dalej będzie pominięte,
bo nie ma znaczenia dla określenia ilości dni pomiędzy datami.
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 7,12:
„ויהי הגּשׁם על הארץ ארבּעים יום וארבּעים לילה”
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 7,17:
ויהי המּבּוּל ארבּעים יום על הארץ”
„ויּרבּוּ המּים ויּשׂאוּ את התּבה ותּרם מעל הארץ
i_wzrastały te_wody i_unosiły oto tę_skrzynię i_wznosiła_(się) nad tą_ziemią.”
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 7,24:
„ויּגבּרוּ המּים על הארץ חמשּׁים וּמאת יום”
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,3:
ויּשׁבוּ המּים מעל הארץ”
הלוך ושׁוב ויּחסרוּ המּים
„מקצה חמשּׁים וּמאת יום
idąc i_wracając i_opadły te_wody
z_końcem pięć[dziesiąt] i_sto dzień/(dni).”
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,6:
ויהי מקּץ ארבּעים יום”
„ויּפתּח נח את חלּון התּבה אשׁר עשׂה
i_otworzył Noach to okno, które uczynił.”
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,10:
ויּחל עוד שׁבעת ימים אחרים”
„ויּסף שׁלּח את היּונה מן התּבה
i_dodatkowo posłał oto tę_gołębicę z tej_skrzyni.”
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,12:
ויּיּחל עוד שׁבעת ימים אחרים”
„וישׁלּח את היּונה ולא יספה שׁוּב אליו עוד
i_posłał oto tę_gołębicę i_nie powtórzyła powrotu do_niego znów.”
Pomiędzy skrajnymi datami biblijna relacja o potopie
wymienia kolejno okresy 40, 40, 150, 150, 40, 7 i 7 dni,
których właściwe połączenie i policzenie jest jednak mylące i trudne,
bo nie wiadomo czy krótsze okresy mogą zawierać się w dłuższych
(np. 7 dni podczas 40 dni i/lub 40 dni podczas 150 dni) czy nie
ani czy powtórzone ilości 40 i 150 należy policzyć 1 raz czy 2 razy,
bo dotyczą one albo tych samych albo kolejnych okresów czasu;
wobec czego mogą być co do tego bardzo różne interpretacje
(mające podstawy i uzasadnienia dla takiego sposobu liczenia),
z których wynikają różne całkowite ilości policzonych dni
mieszczące się w zakresie od 150 do 434 dni.
Gdyby zawsze okresy krótsze zawierały się w dłuższych
i całkowitą długością potopu było np. 150 lub 300 dni,
to byłby to czas krótszy niż wynikający ze skrajnych dat,
wobec czego taka interpretacja jest oczywiście błędna
(ale będzie później pokazane gdzie i czemu wystąpiła).
Co do liczenia oddzielnie obu 7 dni nie ma wątpliwości,
ponieważ historia wyraźnie opisuje, że to kolejne okresy,
przez które Noach czekał nim podjął następne działania:
zanim kolejne razy wypuszczał gołębicę.
Gdyby 150 dni było policzone tylko 1 raz
i do niego dodano wszystkie pozostałe liczby dni;
to wtedy maksymalną sumą dni byłyby 284 dni,
czyli także znacznie mniej niż długość roku.
Gdyby 40 dni było policzone tylko 1 raz
i i do niego dodano wszystkie pozostałe liczby dni;
to wtedy maksymalną sumą dni byłyby 354 dni,
czyli jedna z długości zwykłego roku księżycowego
(przybliżającego obieg Ziemi wokół Słońca miesiącami)
mającego 6 miesięcy po 30 i 6 miesięcy po 29 dni;
czyli wciąż brakowałoby w tym jeszcze 10 dni,
które wynikają z różnicy skrajnych dat.
Gdyby 40 dni było policzone aż 3 razy,
każde zapisane wystąpienie jako oddzielne dni,
to suma wszystkich dni wynosząca wtedy 434 dni
byłaby znacznie dłuższa niż każdy znany rodzaj roku
i nie byłaby żadnym funkcjonującym w praktyce przybliżeniem,
żadnym rodzajem roku przestępnego z dowolnego kalendarza.
Jeśli 40 dni należy jednak policzyć 2 razy
(powtórzone początkowe potraktować jako 1 okres),
to prowadzi to do uzyskania sumy 394 dni,
która jest znacznie większa niż średni rok słoneczny,
ale jej pomniejszenie o 10 dni, czyli 384 dni,
to jest długość przestępnego roku księżycowego,
który składa się z 13 pełnych miesięcy od nowiu do nowiu:
7 miesięcy mających 30 dni i 6 miesięcy mających 29 dni;
a zatem ten sposób potwierdza kalendarz Narodu Iszraela,
który zawiera właśnie takie miesiące i takie lata.
Jest to istotne, ponieważ są tacy „chrześcijanie”,
którzy powołując się na Księgę Daniela w Biblii twierdzą,
że rok powinien trwać zawsze 360 dni – 12 miesięcy po 30 dni;
co stanowi jedynie cząstkową wiedzę o kalendarzu perskim,
jaki prorok Daniel też stosował jako kalendarz urzędowy (świecki),
który był też powszechnie znany mieszkańcom tego państwa
(jak obecnie powszechnie używa się kalendarza gregoriańskiego)
będąc wtedy wysokim urzędnikiem na dworze króla Parasu;
ale jednocześnie w sprawach wiary posługiwał się innym, z Tory.
3.3. Szczególne Dni Podczas Potopu
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,4:
ותּנח התּבה”
בּחדשׁ השּׁביעי בּשׁבעה עשׂר יום לחדשׁ
„על הרי אררט
w_miesiącu tym_siódmym, w_siedem [i]_dziesiątym dniu od_nowiu
nad górami Ararat.”
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,5:
והמּים היוּ הלוך וחסור עד החדשׁ העשׂירי”
בּעשׂירי בּאחד לחדשׁ
„נראוּ ראשׁי ההרים
w_bogactwa_[miesiącu], w_jednym/(pierwszym) od_odnowienia_[roku]
ukazały_(się) szczyty tych_gór.”
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,13:
ויהי בּאחת ושׁשׁ מאות שׁנה”
ויהי בּאחת ושׁשׁ מאות שׁנה
חרבוּ המּים מעל הארץ
ויּסר נח את מכסה התּבה ויּרא
„והנּה חרבוּ פּני האדמה
w_początkowym_(miesiącu) w_jednym/(pierwszym)_(dniu) od_nowiu
spustoszone_(zostały) te_wody znad tej_ziemi
i_zdjął Noach ten dach tej_skrzyni i_widział,
a_oto spustoszone oblicze tej_gleby.”
Poza skrajnymi datami i ilościami dni kolejnych etapów potopu
relacja w Biblii podaje też kilka innych dat w środku tej historii,
jednak ich właściwa interpretacja jest trudna, a tłumaczenia mylące,
bo w większości używają niewłaściwie wybranych znaczeń słów.
3.3.1. Zatrzymanie Skrzyni w 7. Miesiącu
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,4 mówi o 17. dniu 7. miesiąca,
czyli o dniu przypadającym 5 miesięcy – mniej niż 150 dni od początku
(zależnie ile miesięcy miało 30 i 29 dni, to mogło być 147 lub 148 dni);
zatem był to jeszcze czas, gdy woda jeszcze wzmagała się nad ziemią,
czyli jej poziom ciągle wzrastał ponad szczytami gór…
W takiej sytuacji niemożliwe jest, żeby skrzynia wtedy „osiadła”
czy to na najwyższym szczycie czy w innym miejscu gór Ararat,
które powinny w tym czasie znajdować się głęboko pod wodą,
a nawet gdyby jakaś skała była płytko i na chwilę została dotknięta,
to wciąż podnosząca się woda znów uniosła by skrzynię…
Gdyby ta data miała wskazywać początek lub trwanie opadania wody,
to do ukazania się szczytów gór, a także do wyschnięcia Ziemi,
byłyby zupełnie inne czasy niż podane w innych wersetach;
a błędny odczyt i interpretacja tego fragmentu sprawia,
że za cały czas trwania potopu uznawane bywa 150 dni,
co tworzy sprzeczność z dalszymi czasami i datami…
Właściwie występujące w tym wersecie słowo „תּנח” (od rdzenia”נוּחַ”)
oznacza „odpocząć”, „uspokoić_(się)”, „zaprzestać_(czynności)”, „zatrzymać_(się)”,
zatem przekład „osiadła” jest nie tyle dokładnym tłumaczeniem słowa,
co raczej jakimś z możliwych przejawów i przykładów wykonania tego;
ale w kontekście historii właściwe znaczenie jest zupełnie inne…
W niewątpliwym czasie pewnie podanym w tym tekście
skrzynia Noacha mogła „zatrzymać się ponad górami Ararat”
i dopiero począwszy od tej chwili spokojnie unosić się w okolicy,
podczas gdy wcześniej potop miał bardziej gwałtowny przebieg:
ulewy, burze, wichury i wielkie fale, którymi skrzynia była miotana,
kołysała się i przemieszczała znacząco w różnych kierunkach;
co było potrzebne np. żeby zgładzić ludzi posiadających łodzie,
którzy nie uwierzyli i nie przygotowywali się do potopu,
ale mieli narzędzia, którymi posługiwali się na co dzień.
3.3.2. Miesiąc „Asziri”
Przekłady Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,5 zwykle mówią
o „10. miesiącu” oraz następnie o „1. dniu 10 miesiąca”,
co byłoby terminem odległym o 5 miesięcy i 26 dni od końca potopu
(całe miesiące 10., 11., 12., 13., 1. i poprzedzające dni 2. miesiąca),
zatem przypadało około 173-174 dni od podanej daty końcowej
(która jest spójna z ilościami dni rozumianymi w odpowiedni sposób);
ale 173-174 w żaden sposób nie jest wynikiem łączenia 150, 40, 7 i 7,
więc nie może to być taka data, która nie jest spójna z resztą historii
(bo na początku 2. 150 dni góry powinny być maksymalnie zatopione,
a od ukazania się szczytów gór do wyjścia ze skrzyni pozostać 54 dni);
co więcej mimo tego, że wody opadały przez 150 dni do tego dnia,
później ptaki wracają do Noacha, bo woda jeszcze jest na Ziemi,
lub nie zaczęła się wegetacja, z której mogłyby czerpać pożywienie;
zatem nie może to być dzień aż tak odległy od wyjścia ze skrzyni.
W rzeczywistości w wersecie są słowa „הַחֹדֶשׁ הָעֲשִׂירִי בָּעֲשִׂירִי בְּאֶחָד לַחֹדֶשׁ”
i choć „חֹדֶשׁ” („chodesz”) w kontekście dat zwykle oznacza „miesiąc„,
a „לַחֹדֶשׁ” („le_chodesz”) to „[dnia]_miesiąca”, ale ściślej „od_nowiu„,
to w tym miejscu jest to zapisane inaczej niż przy podawaniu dat, bo np.:
– przed „לַחֹדֶשׁ” nie ma słowa „יֹום” („jom” – „dnia„, „doby„),
– na początku nie ma słowa „בַּחֹדֶשׁ” („be_chodesz” – „w_miesiącu„);
jak to jest w sąsiednich przykładach pewnie podanych dat;
zaś „חֹדֶשׁ” („chodesz”) może też ogólniej oznaczać „odnowienie„
w odniesieniu do czegoś zupełnie innego, np. całego roku
i nietypowość zapisu w tym miejscu może mieć na celu właśnie to,
żeby wskazać potrzebę użycia innego z możliwych znaczeń słów…
Problematyczne w interpretacji i kluczowe jest słowo „עֲשִׂירִי” („asziri”),
które bardzo często jest rozumiane jako liczebnik „dziesięć”;
ale tak samo tutaj, jak i np. w nazwie „Aszeret HaDebarim”
właściwie nie powinno być rozumiane jako konkretna liczba,
ale jak jest np. w szczególności w Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 14,23
i innych wersetach (1Sm 2,7; 17,25; Hi 15,29; Ps 49,16/17; 65,9/10; Jr 5,27)
słowo z tym rdzeniem to też np. „bogactwo„ lub „pełnia„/„całość„;
więc zamiast numeru w kolejności może być nazwą miesiąca,
która wyraża jego znaczenie, a nie pozycję w porządku.
Przekłady wersetu Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,5
opierają się na założeniu, żeby „עֲשִׂירִי” czytać jako liczebnik „10”
i dopowiadają słowa „dniu” i „miesiącu”, których nie ma w tekście;
wobec czego właściwa interpretacja może czynić to inaczej…
3.3.3. Miesiąc „Reszon”
Podobnie jak już omówiono jest w Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,13,
gdzie przekłady praktycznie zawsze mówią o „1. dniu 1. miesiąca”,
choć tekst oryginalny zawiera tylko słowa „בּראשׁון בּאחד לחדשׁ”,
które mogą oznaczać np. „w_pierwszym w_jednym od_chodeszu”
nie wskazując wprost ani dnia ani miesiąca, choć na pewno 601. rok.
Słowo „ראשׁון” („reszon”) jak niemal każde ma wiele znaczeń,
w tym np. „pierwszy”, „wcześniejszy”, „początkowy” i „najważniejszy”,
wobec czego właściwym sensem wersetu może być wskazanie,
że chodzi o najważniejszy miesiąc roku, który jest jeden – pierwszy;
ale bez podawania dokładnej daty z dniem miesiąca…
Jeśli 1. miesiąc 601. roku życia Noacha trwał 29 dni
(zatem w 600. roku musiały być 2 miesiące 30-dniowe z rzędu);
to 1. dzień 1. miesiąca był ostatnim z drugich 150 dni,
bo po nim 28 dni 1. miesiąca i 26 dni 2. miesiąca to razem 54 dni:
40 dni opadania wód i 2 razy po 7 dni między wysyłaniami gołębicy,
po których 27. dzień 2. miesiąca jest łącznie po 394 dniach
(i sam jest 395 dniem, 11. dniem kolejnego roku po 1. roku i 10 dniach);
zatem w trakcie tego 1. miesiąca najpierw ukazały się szczyty gór,
a potem z wody stopniowo wynurzało się coraz więcej lądów;
co trwało aż do 12. dnia 2. miesiąca – końca drugich 40 dni.
Rozważając razem wersety Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 8,13-14
trzeba zwrócić uwagę, że na końcu ziemia „sucha_(stała_się)”,
czy jak to podaje np. Biblia Warszawska „całkowicie wyschła„;
podczas gdy wcześniej jedynie „obeschła”, co nazywa inne słowo.
Czy „sucha [całkowicie]” ma oznaczać „na wiór”, jak piasek pustyni,
bez kropli, bez nawet najmniejszej ilości wody zawartej w glebie?
Jeśli tak, to jaki stan gleby miałaby oznaczać „obeschła” wcześniej?
Z kałużami czy bez kałuż? Mokrą, bardziej czy mniej wilgotną?
A może raczej wcale nie warto szukać takich rozróżnień,
bo w rzeczywistości chodzi o coś całkiem innego?
Słowo „חרבוּ” („charabu”) w pierwszej części tego fragmentu
oznacza nie tyle „wyschnięcie”, co „opustoszenie” lub „spustoszenie”,
co bywa w Biblii używane też w odniesieniu do rzek lub jezior
i wtedy istotnie oznacza pozbawienie ich wody – sedna ich istnienia
(dlatego daje podstawy do mylącego zrozumienia i tłumaczenia),
ale dla zatopionej Ziemi usunięcie wody nie jest jej spustoszeniem,
bo jej nadmiar nie jest potrzebny, a usuwanie go przywraca dobry stan;
zatem w odniesieniu do wód potopu trzeba rozumieć to inaczej:
we wskazanym dniu zaczęła być odkrywana powierzchnia ziemi
w związku z czym widoczne stały się też dokonane zniszczenia,
w tym np. zburzone budowle i ciała zabitych ludzi i zwierząt;
więc zagłada stała się wiadomym i pewnym faktem,
gdy do tej chwili pozostała sensownym domysłem…
Mylący w interpretacji może być też późniejszy podział na wersety
(który nie jest dziełem Boga ani Moszego (Mojżesza), a badaczy Pisma),
który 2 zdania umieszcza razem w 13. wersecie, a oddzielnie od 14.,
co może sugerować, że to wydarzyło się dokładnie w 1. z podanych dni;
podczas gdy mogło się to stać raczej pomiędzy podanymi datami.
Pomimo trudności, jakie mogą sprawiać czasy z środka historii
rozważając różne możliwe znaczenia oryginalnych, hebrajskich słów
da się znaleźć i uznać takie, przy których cała historia będzie spójna
i zarówno daty skrajne jak i odstępy czasu zostaną potwierdzone.
3.4. Warunki Potopu
Relacja potopu wskazuje 2 okresy trwające 40 i 150 dni,
podczas których wody podnoszą się nad ziemią
i choć już po 40 dniach zakryte zostają szczyty gór;
to jednak wody piętrzą się jeszcze znacznie dłużej…
Oczywiście można nie zgodzić się z takim wyjaśnieniem,
ale warto wziąć pod uwagę i rozważyć taką interpretację;
że w 40 dni zatopione zostały tylko te góry, które widział Noach
(bo były one wszystkimi, które były ważne z jego punktu widzenia),
znajdujące się w pobliżu miejsca, gdzie on zbudował skrzynię
i względnie niskie – raczej nie wyższe niż około 2000 m. n.p.m.;
natomiast kolejnych 150 dni było potrzebnych po to,
żeby woda mogła przykryć też znacznie wyższe góry
podnosząc się w końcu do poziomu około 8856 m. n.p.m.,
czyli 15 łokci – około 7.5 metra ponad najwyższy szczyt.
Czy słowo „wszystko” ma zawsze oznaczać bezwzględnie wszystko,
czy tylko wszystko w określonym zakresie i z jakimiś ograniczeniami?
O tym w tej historii świadczy też pozwolenie na spożywanie mięsa,
które hipotetycznie może dotyczyć różnych zakresów „wszystkich”,
np.: osobników, gatunków albo większych kategorii zwierząt,
a taka możliwość spożywania ze „wszystkich” obszerniejszych
wcale nie oznacza, że trzeba lub można każdego z osobna…
Gdyby Noach zabił i zjadł choćby jedno ze zwierząt nieczystych
zanim to zdążyło spłodzić lub urodzić i wykarmić potomstwo
(na co na pewno potrzebowały sporo czasu po wyjściu ze skrzyni),
to by całego tego gatunku nie było, bo by wyginął tuż po potopie
i tym samym zmarnowana byłaby cała praca wykonana w skrzyni;
zatem jasne jest, że Noach zrozumiał, że takich nie może zabijać;
a tak samo także i później mogłoby stać się z każdym gatunkiem,
gdyby zabijać zbyt dużo i zbyt wcześnie, bez szans na rozmnożenie;
co pewnie świadczy, że pozwolenie nie dotyczy wszystkich osobników,
ale wyboru z właściwych zwierząt z większych kategorii gatunków
i ważne są też oczywiste, a niepisane ograniczenia w tej sprawie.
Gdyby Himalaje i Karakorum miały być zatopione w tylko 40 dni;
to poziom wody na całej Ziemi musiałby wzrastać o 221,4 m na dobę;
zaś w 190 dni byłoby to 46,6 metra na dobę – wciąż bardzo szybko
(to ponad 1,94 m na godzinę, 3 cm na minutę lub 0,5 mm na sekundę).
Dla porównania podczas ostatniej dużej powodzi z września 2024,
która dokonała wielkich zniszczeń np. w okolicach Kłodzka i Głuchołaz,
ale poważne zagrożenie i podtopienia występowały daleko wzdłuż Odry,
tylko na niewielkich obszarach w Sudetach spadały około 2 m na dobę
i to nie ciągle przez dziesiątki dni, ale jedynie przez około 2,5 doby
(a w innych miejscach i dniach opady deszczu były znacznie mniejsze).
Było to zatem ponad 23 razy mniej wody przez 36 razy krótszy czas
na nieporównywalnie mniejszej powierzchni niż cała Ziemia…
Gdyby poziom wody na Ziemi wzrastał o 46.6 metra na dobę przez 190 dni,
to 17. dniu 7. miesiąca wynosiłby około 6850 metrów nad poziomem morza,
a zatem byłby ponad 1700 metrów wyższy niż wysokość Araratu (5137 m),
więc nawet przy takim tempie podnoszenia się wody na całej Ziemi
skrzynia Noacha nie mogłaby wtedy choćby dotknąć szczytu tej góry
(a to podnoszenie się wody nie musiało być stałe przez wszystkie dni,
lecz powinno być bardziej gwałtowne i szybsze na początku).
Oprócz wzrastania wody potopu potrzebowały też podobnie opadać,
dlatego przebieg wzrostu i opadania musiał być zbliżony do symetrycznego,
co uzasadnia właściwy i dość długi łączny czas zatopienia całej Ziemi,
w którym ci, którzy przetrwali zalanie, a nie zgromadzili zapasów
umarliby z głodu – dlatego pełne przygotowanie było potrzebne
i bez dokładnego spełnienia poleceń Boga nie było ratunku.
Ilość wody niezbędna do takiego potopu to ponad 4.5 miliardów km3,
ponad 3.2 razy więcej niż jest w jeziorach, rzekach, morzach i lodowcach
i ponad 350 000 razy więcej niż jest w atmosferze (w tym w chmurach),
zatem potopu nie mógł wywołać deszcz wody istniejącej na Ziemi…
Potrzebna ilość wody to około 0,75% całej masy Ziemi
i taka ilość może być zgromadzona w skałach pod Ziemią;
ale Bóg zapowiedział, że kolejnego potopu na Ziemi nie będzie,
dlatego wody z pod powierzchni nie da się wydobyć w całości
np. w wyniku intensywnej aktywności wulkanicznej – z gejzerów;
szczególnie, że mogła reagować chemicznie ze składnikami skał
i stać się z nimi trwale związana (jak np. z cementem w betonie);
do czego tak samo mogłoby dochodzić już przed potopem,
więc potrzebna woda raczej nie została umieszczona tam wcześniej…
Wody podziemne prawdopodobnie miały znikomy wkład w potop,
jednak poziom wody mógł podnosić się szybciej niż padał deszcz
ze względu na wodę, która wpadała do mórz w innych miejscach;
dlatego „otwarcie źródeł otchłani„ ma swój właściwy sens…
Koniecznym głównym źródłem wód potopu pozostaje kosmos
i można spotkać się z opiniami, że zaczęła go lodowa kometa,
która uderzyła w Ziemię i dostarczyła na nią mnóstwo wody
(a także wywołała inne katastrofalne zjawiska w tym czasie,
w tym np. wypiętrzenie gór, które wcześniej miałyby być niższe,
ale w trakcie potopu osiągnęły wysokości zbliżone do obecnych).
Problem w tym, że taka kometa musiałaby mieć wielkie rozmiary:
kula średnicę ponad 2050 km, a sześcian krawędź ponad 1650 km
(gdyby nie było w niej żadnych innych skał, tylko sam lód wodny);
zaś największe znane kratery uderzeniowe mają mniej niż 200 km,
a postulowane, lecz niepotwierdzone najwyżej około 500 km średnicy
(i zostały utworzone przez uderzenia znacznie mniejszych obiektów).
Ponadto takie uderzenie nagle wyzwoliłoby ogromną ilość energii,
która rozpuściłaby całą dostarczoną wodę w bardzo krótkim czasie
i nie tylko ta nowa woda, ale też wzbudzone gigantyczne fale
okrążyłyby całą Ziemię w najwyżej kilkadziesiąt godzin
i jeśli nie topiąc, to niszcząc wszystko, w co uderzą,
w tym także skrzynię, którą zbudował Noach…
Żeby potop mógł mieć długi przebieg opisany w Biblii
woda musiała być dostarczana na Ziemię stopniowo;
co mogło stać się w wyniku spadania lodowego pierścienia
(podobnego jak mają dalsze planety Układu Słonecznego),
który wcześniej pochłaniał część promieniowania Słońca,
co mogło umożliwiać np. długowieczność przed potopem.
Takie pierścienie składają się z milionów małych ciał,
które mają prędkość i energię zbyt małą by utrzymać stabilną orbitę
i okrążać planetę lub gwiazdę po okręgu, elipsie lub się od niej oddalić;
ale o ile te wielkości są niewiele mniejsze od np. „1. prędkości kosmicznej”,
to nie spadają nagle, ale stopniowo obniżają się wykonując wiele okrążeń,
droga ich spadku ma kształt spirali, a takie spadanie może trwać wiele lat
(tak jak jest np. w dyskach akrecyjnych okrążających czarne dziury,
obecie obserwowane jest też spadanie pierścieni Saturna na planetę);
więc można rozważyć czy Bóg od początku przewidział i zaplanował potop
i te pierścienie przez wiele tysięcy lat spadały powoli z wyższej orbity;
czy też w pewnej chwili sprawił, że zostały nieco spowolnione,
więc jakimś zjawiskiem stabilna orbita zmieniła się w opadającą…
Gdyby taki orbitalny pierścień miał około 5000 km szerokości,
to potrzebna ilość wody musiałaby mieć około 16 km grubości
(gdy np. Jowisz ma pierścienie o grubości 30 km, a Saturn 10-20 m),
zaś w atmosferę musiałoby wpadać około 26,32 km szerokości na dobę
(skoro cały pierścień z taką ilością wody miałby trafić na Ziemię w 190 dni);
co oznacza prędkość spadania przy wejściu w atmosferę około 0,3 m/s
i przy spadaniu od wysokości około 350 000 km (poniżej orbity Księżyca)
trwałoby to co najmniej około 72,83 lat od chwili rozpoczęcia spadania
(na większych wysokościach przyspieszenie spadku mogło być mniejsze),
a wcześniej orbita lodowego pierścienia musiałaby być stabilna.
Są to oczywiście tylko przykładowe możliwe wielkości w tej sprawie,
bo szerszy pierścień mógł być cieńszy, ale musiałby spadać szybciej,
a węższy pierścień musiałby być grubszy, ale mógł spadać wolniej;
całkiem inna mogła być też początkowa wysokość nad Ziemią.
Podane tu fakty i wyniki bardzo prostych obliczeń mają celu
sprawdzenie i pokazanie, że taki sposób jest realistyczny.
3.5. Okno Skrzyni
Zgodnie z relacją w Torze Bóg nakazał Noachowi uczynić 1 okno
i 1 okno skrzyni jest też otwierane, żeby wypuścić kruka;
jednak w oryginale „okno” jest opisane przez różne słowa,
najpierw jako „צֹהַר” („cohar”), które oznacza otwór w dachu,
który służy głównie do oświetlania (nazwa od „środka dnia”),
a potem jako „חלּון” („chalon”) – okno w ścianie bocznej.
W związku z tym wyjaśnienia wymaga czy to 1 czy 2 okna
oraz jak to mogło być właściwie wykonane…
Najczęściej przedstawia się skrzynię Noacha z oknem na środku dachu,
ale nie jest to po prostu otwór, przez który światło i woda by wpadały,
a tam część dachu jest wyżej niż reszta – nad oknem jest przykrycie,
zatem okno jest w dachu, na górze, ale jednak wychodzi na boki.
Inna możliwość jest taka, że dach skrzyni składał się ze „skrzydeł”
podobnych jak drzwi do szafy, ale razem dłuższych niż odległość ścian,
dzięki czemu mogły być ustawione tak by zamknąć się w spadzisty dach
albo tak, że koniec jednego skrzydła przykrywał koniec drugiego,
a także otwarte symetrycznie tak, że otwór wpuszczał światło z góry
lub otwarte unosząc wyżej jedną stronę, aby otwór wychodził na bok;
dzięki czemu można było wpuszczać światło i powietrze z różnych stron,
a także nie wpuszczać wody gdy wiało i padał zacinający deszcz.
Sposób wykonania okna jest istotny także dlatego,
że otwarcie okna i ściągnięcie dachu to może być ta sama czynność;
którą Noach wykonał dopiero gdy potop był już bliski końcowi;
bo przecież nie miałoby sensu jakiekolwiek wysyłanie ptaków,
gdy w zasięgu widzenia nie było jeszcze suchych miejsc,
a skrzyni bez napędu nie dało się kontrolowanie przemieścić;
więc można było tylko czekać…
Istotne jest też, że bez polecenia Boga Noach nie otwierał drzwi,
które Bóg zamknął za nim i za zwierzętami zaczynając potop;
bo właśnie dlatego nie wychodził sam, gdy okolica była już sucha;
ale potrzebował wysyłać ptaki, które mogły wylatywać przez dach.
4. Początek Roku i Właściwy Kalendarz
Temat początku roku nie jest jest wyjaśniony w treści tej parszy
ani w żadnej jednej parszy – potrzebne do omówienia fakty są w różnych,
ale musi to zostać tu uczynione, żeby pokazać kolejne wnioski…
Szemot/2Moj/Exodos/Wj 12,1-2:
ויּאמר יהוה אל משׁה ואל אהרן בּארץ מצרים לאמר”
החדשׁ הזּה לכם ראשׁ חדשׁים
„ראשׁון הוּא לכם לחדשׁי השּׁנה
Ten_(początek)_miesiąca oto dla_was początkiem miesięcy,
pierwszym on dla_was z_miesięcy tego_roku.”
Sprawa jest problematyczna, ponieważ werset,
który mówi o pierwszym miesiącu w roku, a nie początku roku,
bywa traktowany jako nakazujący zaczynanie roku w Abib/Nisan,
choć przeczy to kilku innym Przykazaniom z samej Tory,
jak i innym świadectwom historycznym w Bibliii:
Szemot/2Moj/Exodos/Wj 23,14-17:
שלש רגלים תחג לי בשנה”
את חג המצות תשמר שבעת ימים תאכל מצות
כאשר צויתך למועד חדש האביב
כי בו יצאת ממצרים ולא יראו
פני ריקם
וחג הקציר
בכורי מעשיך אשר תזרע בשדה
וחג האסף בצאת השנה
„באספך את מעשיך מן השדה
To Chag HaMacot przestrzegaj, siedem dni jedz przaśniki
tak_jak nakazałem_ci w_czasie_wyznaczonym miesiąca tego_Abib,
bo w_nim wyszedłeś z_Micraim i_nie pokażą_(się)
(przed)_obliczem_Moim (z)_pustymi_(rękami),
I_Chag HaKacir [Święta Tych_Żniw, Szabuot],
pierwocin prac_twoich, które wysiałeś na_polu
I_Chag HaEsip [Święta Tych_Zbiorów, Sukot] przy_granicach tego_roku
w_zbiorach_twoich tej pracy_twojej z tego_pola.”
Jeśli Święto Zbiorów, co jest inną nazwą Święta Szałasów,
które jest w 7. miesiącu, jest „przy granicach roku”,
to przełom lat nie może następować w 1. miesiącu roku,
bo wtedy Święto Szałasów nie byłoby przy granicy,
ale w chwili możliwie najdalszej od granicy…
Potwierdzenie przełomu lat w 7. miesiącu,
w pobliżu Święta Szałasów i Dnia Przebłagań,
znajduje się też w kilku innych fragmentach Tory:
– Szemot/2Moj/Exodos/Wj 34,18-24;
– Debarim/5Moj/Deuteronomion/Pwt 31,10-11; 15,1-2;
– Wajikra/3Moj/Leutikon/Kpł 25,9-13;
i ogólnie 4 fragmenty z 3 ksiąg pewnie potwierdzają ten fakt;
więc nie można stawiać 1 świadectwa przeciw 4 i zdecydować inaczej;
ale trzeba rozumieć Szemot/2Moj/Exodos/Wj 12,1-2 w zgodzie z resztą
i uznać, że oznacza on tylko przesunięcie początku rachuby miesięcy,
a rachuba lat pozostaje bez zmian z początkiem w Etanim/Tiszri,
który w związku z tym zmienia się tylko z 1. na 7. miesiąc roku
(co w cyklicznej rachubie nie ma praktycznych konsekwencji,
nie zaburza porządku jak zmiana postępującej rachuby lat;
a jest zmianą formalną akcentującą ważność wyzwolenia z Micraim
i Boga jako Władcy, który panuje nad czasem).
Dalsze świadectwa w Biblii to przede wszystkim:
Ne 1,1:
דברי נחמיה בן חכליה”
ויהי בחדש כסלו שנת עשרים
„ואני הייתי בשושן הבירה
byłem w_miesiącu KISLEW [9.], ROKU DWUDZIESTEGO
I_ja przebywałem w_Szuszan twierdzy.”
Ne 2,1:
ויהי בחדש ניסן”
שנת עשרים לארתחשסתא המלך
יין לפניו ואשא את היין ואתנה למלך
„ולא הייתי רע לפניו
ROKU DWUDZIESTEGO od_Artachszeseta tego_króla,
mając pieczę nad winem wziąłem je i podałem królowi.
I_nie przebywałem smutny przed_obliczem_jego.”
Rozważając łącznie te 2 wersety z początku Księgi Nechemija(ha)
trzeba zauważyć, że w 20. roku króla najpierw jest miesiąc 9, a potem 1.,
a zatem rozpoczęcie 1. miesiąca nie sprawiło, że zaczął się następny rok,
ale nadal trwa ten, który był już w miesiącu 9. (i jeszcze wcześniej)…
Ezd 7,7-9:
ויעלו מבני ישראל”
ומן הכהנים והלוים והמשררים והשערים והנתינים
אל ירושלם בשנת שבע לארתחשסתא המלך
ויבא ירושלם בחדש החמישי
היא שנת השביעית למלך
כי באחד לחדש הראשון
הוא יסד המעלה מבבל
ובאחד לחדש החמישי
„בא אל ירושלם כיד אלהיו הטובה עליו
i_z kohenów i_Lewitów i_śpiewaków i_stróżów i_sług
do Jeruszalaim w_roku siódmym od_Artachszeseta tego_króla.
I_przybył (do)_Jeruszalaim w_miesiącu piątym,
to_(był) rok siódmy dla_króla_[tego],
bo w_jeden od_nowiu tego_pierwszego_[miesiąca]
on ustalił powrót [czyli wymarsz] z_Babelu
i_w_jednym_[dniu] od_nowiu piątego_[miesiąca]
przybył do Jeruszalaim, bo_dłoń Boga ta_dobra nad_nim.”
W Księdze Ezry (Ezdrasza) jest mowa o innym roku,
ale w jego trakcie w jednym roku są miesiące 1. i 5.,
zatem łącznie z poprzednimi świadectwami potwierdza się
zgodnie z Torą, że przełom lat jest między miesiącami 5. i 9.,
a w środku tego przedziału jest miesiąc 7….
Tak samo porównanie 2Krl 24,10-16 z babilońską tabliczką „ABC5” / „BM21946″,
które relacjonują 1. zdobycie Jeruszalaim przez Nebukadnecara z obu perspektyw
i jedno podaje, że było to w 8. roku jego panowania według Jahudim
zaś drugie, że było to w 7. roku jego panowania według Babilończyków:
dla Jahudim rok zmieniał się przed miesiącem Kislew, a w Babelu po Adar
(2. Adar król wyszedł z Jeruszalaim, którego nie mógł bronić i został pojmany),
sposób liczenia Babelu potwierdza też np. tabliczka astronomiczna VAT4956.
Podczas gdy Babilończycy liczą i miesiące i lata począwszy od Abib/Nisan,
według Biblii miesiące liczy się od Abib/Nisan, ale lata od Etanim/Tiszri.
Ludzie zaślepieni uprzedzeniami do tradycji judaizmu
niczego w tej sprawie nie sprawdzając i nie wiedząc jak jest
zmyślają absurdalne i zupełnie przeciwne prawdzie zarzuty
jakoby judaizm miał zaczerpnąć Rosz HaSzana(h) z Babilonu;
podczas gdy fakty pewnie świadczą przeciwko takim opiniom;
bo Babilończycy zaczynali rok i miesiące w Nisan jak ci oszczercy;
podczas gdy judaizm słusznie rozróżnia początki zgodnie z Biblią
i miesiące liczy od Abib, ale lata od miesiąca, który stał się 7..
Trzeba zatem uczciwie osądzić samego siebie i rozpoznać
czy jest się gotowym poznać i podporządkować się prawdzie
czy doktrynalne założenie o odrzuceniu tradycji stawia się wyżej,
dlatego z góry sprzeciwia się jej nawet niesłusznie zmyślając powody…
Właściwie nie należy bezkrytycznie przyjmować ani odrzucać wszystkiego,
wśród różnych istniejących tradycji można rozpoznać poprawne i błędne,
ale każdą sprawę trzeba sprawdzać i przyjmować co jest dobre
oceniając każdą samodzielnie, a nie przez pryzmat innej…
5. Znaczenie Daty Potopu
W historii potopu jest pokazane, co zostało już wyjaśnione,
że wody ustępowały i ziemia ukazywała się w 1. miesiącu,
który został tam nazwany „miesiącem bogactwa” (a nie 10.),
przy rozważeniu czego dobrze mieć na uwadze zmianę rachuby,
bo który z miesięcy faktycznie jest „miesiącem bogactwa”?
W trakcie miesiąca Abib/Nisan dopiero zaczyna się żniwa
i do dyspozycji ludzi jest mała część zbóż, która już dojrzała;
zaś w Etanim/Tiszi kończy zbiory owoców i posiada cały plon,
więc w doczesnym sensie jest to „miesiąc bogactwa”,
w którym ma się wszystko, co można uzyskać z ziemi
i właśnie w tym czasie dziękuje się za to Bogu…
Miesiąc Etanim/Tiszri jest też tym,
w którym są aż 4 z 7 corocznych świąt Boga z Tory,
więc jest to okres najbogatszy pod względem duchowym,
najbardziej obfitujący w pouczenia i doświadczenia od Boga,
w którym świętuje się np. zwieńczenie cyklu nauki Tory…
Jeśli jednak faktem jest to,
że przed wyzwoleniem Iszraela z Micraim (Egiptów)
czas był liczony tak, że i lata i miesiące zaczynały się w Etanim/Tiszri,
który stał się 7. miesiącem roku, ale oczywiście wcześniej był 1.,
bo jeszcze praktykowano to w naturalny, prosty sposób,
bez przesunięcia, które Bóg nakazał uznać i stosować;
to można z tego poznać jeszcze jedną sprawę:
Skoro miesiąc Etanim/Tiszri zaczyna się
w okresie między początkowymi dniami września i października
i przeciętnie jego 1. dzień przypada około połowy września,
to 17. dzień 2. miesiąca – biblijna data początku potopu,
licząc właśnie od tego czasu był przy początku listopada
(ze względu na różne podstawy i zasady działania kalendarzy
przeliczanie dat pomiędzy różnymi kalendarzami nie jest stałe);
a zatem obecne w wielu pogańskich kulturach „święta zmarłych”
ustanowiono jako wspomnienie ludzi zgładzonych w potopie,
których Bóg postanowił zabić z powodu ich złych czynów
i jako takie faktycznie są świętami „wszystkich potępionych„,
a nie „wszystkich świętych”, jak to fałszywie nazwano;
dlatego też ogólnie trzeba uważać by nie dać się nabrać
i nie przyjmować błędnie tego, co świat nazywa „świętym”,
ale poznawać i kierować się tym, co objawił Bóg.
6. Podsumowanie
Właściwe czytanie historii potopu i całej Tory
pozwala dostrzec i zrozumieć jaki kalendarz był stosowany,
jakiego rodzaju miesiące i lata były uznawane i przestrzegane;
ale to właściwe czytanie Biblii, o którym jest tu teraz mowa,
to nie tylko „od początku do końca, werset po wersecie”
z prostym uznawaniem tego, jak zrozumiało się 1 zdanie,
każde z osobna, bez połączenia i pogodzenia z innymi;
bo właściwie trzeba to czynić „od ogółu do szczegółu”:
najpierw przeczytać całość bez wyciągania wniosków
(i być może uczynić tak nawet kilka razy by dobrze poznać),
a dopiero w kolejnych czytaniach rozważać poszczególne zdania
łącząc każde z innymi faktami, z którymi musi być zgodne.
Co więcej we właściwym czytaniu Biblii potrzeba też
posiadania pozabiblijnej wiedzy, konfrontowania faktów
i myślenia o tym jakie znaczenia są błędne i jakie mogą być słuszne;
bo np. bez znajomości funkcjonujących rodzajów kalendarzy
i wiedzy o tym jakie mogą być właściwe długości miesięcy i lat
byłoby się w rozważaniu tej historii całkowicie pogubionym,
nie potrafiąc rozpoznać które stwierdzenia są pewniejsze i ważniejsze,
a które wymagają interpretacji pasującej do już ustalonych faktów;
tak samo jak ogromna większość tłumaczy i komentatorów,
którzy prawdopodobnie nawet nie dostrzegają trudności,
a tym bardziej nie podejmują żadnych prób ich wyjaśnienia;
ale uznają interpretację pełną wewnętrznych sprzeczności
lub nawet wcale nie zagłębiają się w tę sprawę
i wierzą, że „tak musiało być” nie wiedząc jak było,
bo wcale nie potrafią określić kiedy co się stało,
więc przedstawiają i głoszą błędne wersje relacji.
Z tego względu do rozumienia i tłumaczenia Słowa Boga
nie wystarczy być tylko wybitnym np. znawcą języka,
który każde słowo potrafi omówić wraz z etymologią;
ale trzeba być praktykiem żyjącym według Biblii,
bo to ustawia w rozumieniu właściwe priorytety,
które układają fakty w spójną całość.
Chwała Bogu!