Cierpliwość czy Porywczość?
Komentarz do parszy „Toldot” (części „Potomkowie”):
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 25,19-28,9; Ml 1,1-2,7; Rz 9,6-13.
Cierpliwość Jakuba i porywczość Aszawa (Ezawa) – kluczowa różnica.
Rozważanie należy zacząć od samodzielnego
przeczytania lub wysłuchania fragmentów Biblii.
1. Wcześniej Omawiane Zagadnienia
Sporo tematów czytania innych niż omówione w tym tekście,
było komentowanych w poprzednich cyklach czytania Tory:
– Wybranie przez Boga, wybór ludzi czy oba razem zgodnie?
– Postępowanie Jakuba wobec brata – oszustwo czy uczciwe?
– Roczny cykl czytania parsz w rozmowie Jeszui z Natanaelem.
– Miłość Nieprzyjaciół nauczana jako wzór w historii Icchaka.
– Błogosławieństwo towarzyszące spełnianiu Tory Boga.
– Różnica między pozorami i szczerym postępowaniem.
– Decyzja i wpływ Boga na poczęcia dzieci.
– Równowaga między obrzędami i praktycznym życiem.
– Skarcenie ma przywodzić do poprawy i błogosławieństwa.
– Ustanowienia (Przykazania) jakie Bóg dał w parszy Toldot.
– Doczesne i duchowe błogosławieństwa i obowiązki sług Boga.
Są one rozważane we wcześniejszych artykułach:
– Odpowiedzialność za Przeznaczenie;
– Prawda Słów i Czynów;
– Prawdziwe Dobro – Właściwy Czas;
– Równowaga albo Pozory;
– Surowe Wezwanie do Dobrego Wyboru;
– Ustanowienia Boga w Parszy Toldot;
– Doczesne i Duchowe – Osobno czy Razem?
Poprzednie komentarze rozważają już praktyczne i duchowe treści parszy,
więc warto kliknąć i otworzyć artykuły wskazane w odnośnikach powyżej.
2. Cierpliwość czy Porywczość?
Zarówno w treści parszy „Toldot” jak i w czytaniu z Brit Chadaszy
wyrażona jest myśl o wyborze Boga co do Jakuba i Aszawa (Ezawa),
który został dokonany gdy oni znajdowali się jeszcze w łonie matki
i niczego sami nie uczynili ani nawet nie mieli takiej możliwości;
co jest źródłem kontrowersji w sprawie „predestynacji„ i „wolnej woli„,
gdzie Biblia w wielu miejscach poświadcza zdecydowanie to pierwsze,
ale mimo tego w wielu doktrynach religijnych uznaje się raczej drugie;
podczas gdy w rzeczywistości to nie muszą być wykluczające alternatywy,
bo obie te możliwości da się połączyć i logicznie pogodzić…
Najpierw, żeby móc łatwiej zrozumieć
co zwykle uważa się za „nieokreślone”, „przypadkowe” czy „losowe„,
a zatem możliwe do dokonania w tym dowolnej zmiany w każdej chwili,
rozważone i pokazane zostanie to na zupełnie innym przykładzie,
jakim jest losowanie wyników loterii przy pomocy kul z liczbami:
odbywa się to w taki sposób, że kule wpadają do zbiornika,
w którym są napędzane strumieniem tłoczonego powietrza,
latają i odbijają się od ścian i siebie nawzajem przez jakiś czas,
po czym kolejno w różnych chwilach lub kilka jednocześnie
są wypychane do rurek z otwieranym wylotem powietrza
i wynikami są te, które wtedy trafią tam jako pierwsze.
Podobnie jak to działa też np. podczas gry w bilard,
gdzie można przewidzieć i zaplanować gdzie potoczą się kule
obliczając całą serię ich kolejnych odbić od ścian i innych kul
(co dobrzy zawodnicy muszą umieć by trafiać z trudnych sytuacji),
losowanie loterii oparte o kule też da się symulować i obliczyć wynik,
ale jest to trudniejsze, bo proces jest bardziej skomplikowany i szybki
(więc na pewno nie da się tego zrobić „na żywo” w pamięci gdy już trwa),
a trzeba do tego znać wiele parametrów kul, zbiornika i procesu losowania,
np. wielkości, masy, pozycje i prędkości początkowe oraz czasy otwarć;
zaś wynik jest uznawany za losowy, bo większość z nich nie jest wiadoma
(mogłyby to sprawdzić tylko osoby mające dostęp do maszyny losującej),
napędzający strumień powietrza uwzględnia się w statystycznym uproszczeniu;
a ostatni czynnik decyduje się dopiero w chwili dokonywania losowania:
czas pobierania wyników mieści się w jakimś określonym przedziale,
ale choćby ułamek sekundy wcześniej lub później sprawia różnice,
bo wynika z tego mniej lub więcej odbić i przemieszczeń kul
i nie jest to zdefiniowane prawie do samego końca procesu.
Ogólnie sednem tego, że coś uważa się za „przypadkowe” lub „dowolne”
są niewiadome i niemożliwość określenia z czego wynika właśnie taki stan
dlatego, że proces jest skomplikowany i zawiera wiele nieznanych czynników;
co nie przeczy temu, że ma ustalone zasady działania, a czynniki są określone,
w tym też może zmieniać się w określony sposób z określonych powodów,
bo wszystko to jest regulowane przez ustanowione dla tego Prawa…
Tak samo podejmowanie decyzji przez każdego człowieka
jest procesem, który działa u każdego w określony sposób,
oczywiście niekoniecznie u każdego dokładnie tak samo,
bo różne wartości występujących czynników wpływają na wyniki;
ale wybory nie dokonują się nagle i całkiem bezpodstawnie,
lecz np. wartości, zasady, wiedza, możliwości, trudności i cele
są brane pod uwagę i kształtują decyzje uznane za najlepsze.
Ponieważ my świadomie nie znamy wszystkich czynników,
które sprawiają, że w jakieś sprawie decydujemy właśnie tak;
a tym bardziej nie możemy wiedzieć jakie one są u innych
i w najlepszym razie przybliża się to z cząstkowych informacji;
z ludzkiej perspektywy woli jest przypisana cecha nieoznaczenia,
dlatego dla nas istnieje „wolna wola” mogąca się zmieniać…
Ponieważ Bóg zna wszystkie czynniki jednocześnie i dokładnie,
sprawia to, że może przewidywać lub planować wszystkie decyzje
w dowolnej, nawet bardzo odległej perspektywie czasowej
nie dokonując nagle bezpodstawnych i radykalnych zmian,
ale ustawiając czynniki występujące w procesie w taki sposób,
żeby ukształtowany właściwy sposób myślenia na właściwy czas.
Patrząc na to z jednej strony trzeba uznać,
że Bóg panuje nad wszystkim, bo ustawia wartości początkowe,
z których wynika wszystko co i jak wydarzy się później;
ale patrząc na to samo z drugiej strony trzeba też zrozumieć,
że przedmiotem osądu jest to jak działa u nas proces decydowania
i chodzi właśnie o to, żeby być osobą decydującą jak najlepiej;
dlatego ważne jest, żeby doświadczenia i rozważania sprawiały,
żeby stawało się to coraz lepsze – trzeba dobrze wykorzystać szanse,
trzeba dać się pobudzać przez czynniki kierujące w dobrą stronę.
Nastawienie w rodzaju „wszystko jest zdecydowane, nic ode mnie nie zależy”,
może być źródłem obojętności i niedbałości – czynnikiem pogarszającym;
zaś świadomość, że „w moim umyśle to się łączy i zachodzi ten proces”
może być czynnikiem wywołującym chęć lepszego działania;
dlatego istotne jest, żeby myśleć w taki sposób…
Aszaw (Ezaw) i Jakub to bracia bliźniacy,
którzy urodzili się w krótkim odstępie czasu,
opiekowano się nimi razem, wychowywano ich razem,
znaczna część ich życiowych doświadczeń była taka sama;
a jednak drobne różnice sprawiły, że stali się bardzo różni,
bo pojawiła się jakaś odmienność w ich sposobach myślenia,
która sprawiła, że te same czynnik postrzegali przeciwnie…
Z pewnością tym, co w praktyce mocno różniło braci
była porywczość Aszawa i spokojność/cierpliwość Jakuba;
starszy chciał wszystkiego szybko i robił głupoty z tego powodu
(może dlatego, że zwykle dostawał pierwszy i nie nauczył się czekać),
np. sprzedając swoje pierworództwo za porcję soczewicy
czy biorąc sobie żony, które martwiły jego rodziców;
podczas gdy Jakub wielokrotnie był gotowy poczekać,
żeby zrobić wszystko we właściwym czasie i dobrze;
w tym zachował nabycie pierworództwa w tajemnicy
i poszedł znaleźć sobie żonę wiele lat później…
Cierpliwość i zdolność do poczekania na lepszy czas i rozwiązanie
nie oznacza bierności w ważnych sprawach, które wymagają działania;
ale raczej są potrzebne do jej pełnego, wszechstronnego przemyślenia,
żeby nieco później zdecydowane czyny mogły być najwłaściwsze;
np. gdy coś się komuś nie spodoba, nie trzeba krytykować natychmiast,
ale należy zastanowić się jak lepiej przekonać do racji by ją uznano
i można w międzyczasie zrozumieć, że jednak ma ją druga strona;
a nawet dobry pomysł może mieć lepsze lub gorsze wykonanie,
dlatego zawsze lepiej rozważyć szczegóły niż zrobić coś pochopnie
i popełnić w tym błędy, jakich można by uniknąć…
Ostatecznie dobrze jest uznać, że „wolna wola” nie powinna być szybka,
bo choć oczywiście można szybko i sprawnie rozważać wiele spraw,
to jednak nie jest wskazany pośpiech w decyzjach i podejmowaniu działań;
ale lepiej i bardziej owocnie jest czynić wszystko z rozwagą i opanowaniem,
w tym czekając cierpliwie na najbardziej odpowiednie do tego chwile.
Chwała Bogu!