Zmiany Oczekiwane
Komentarz do parszy „WaJigasz” (części „I_Przystąpił”):
Bereszit/1Moj/Genesis/Rdz 44,18-47,27; Ez 37,15-28; Łk 6,9-19.
Zmiany w postawach i oczekiwaniach pobożnych ludzi…
Rozważanie należy zacząć od samodzielnego
przeczytania lub wysłuchania fragmentów Biblii.
1. Wcześniej Omawiane Zagadnienia
Tematy tego czytania inne niż omówione w tym tekście,
były komentowane w poprzednich cyklach czytania Tory:
– Dlaczego Josef nie był tym oczekiwanym Mesjaszem?
– Jedność Mesjasza i innych wiernych ludzi z Bogiem.
– Podobieństwa i proroctwa o Mesjaszu w historii Josefa.
– Jeszua jako Mesjasz da się poznać i przyjąć Iszraelowi…
– Pochopne błędne ocenianie niechcianych spraw;
– Pozornie sprzeczne i kontrowersyjne fakty w Biblii;
– Ustanowienia (Przykazania) jakie Bóg dał w parszy WaJigasz;
– Zbawienie wzbudza chęć wiecznego wiernego służenia Bogu.
Są one rozważane we wcześniejszych artykułach:
– Wszystko Na Swoim Miejscu;
– Historie Też Są Proroctwami;
– Wybrany Da Się Poznać…
– Pozory Mogą Mylić…
– Trudne Fakty z Biblii;
– Ustanowienia Boga w Parszy WaJigasz;
– Zbawienie do Wiernej Wiecznej Służby
Poprzednie komentarze rozważają już praktyczne i duchowe treści parszy,
więc warto kliknąć i otworzyć artykuły wskazane w odnośnikach powyżej.
2. Zmiany Oczekiwane
Parsza(h) „WaJigasz” zaczyna się od przystąpienia Jahuda(ha) do Josefa
i jego mowy, w której poświęca się próbując uratować pojmanego brata;
w następstwie czego Josef nie może powstrzymać się od płaczu
i w wielkim wzruszeniu ujawnia braciom kim na prawdę jest…
Nie wiem jakie są w tym względzie doświadczenia innych czytających,
ale mi czytając ten fragment łzy cisną się do oczu podobnie jak Josefowi
pomimo tego, że po wielu rozważaniach znam tą historię bardzo dobrze;
bo utożsamiając się z jej bohaterami nie sposób nie poczuć tego, co oni,
a tak utożsamiając się z nimi można zrozumieć więcej i lepiej…
We wcześniejszych komentarzach do tej i poprzednich parsz
było już wskazywane, że historia Josefa to też proroctwo o Mesjaszu;
a zatem to wydarzenie ukazuje objawienie Jeszui Narodowi Iszraela,
co będzie czymś znacznie donioślejszym i jeszcze bardziej wzruszającym
obejmując wybaczenie odrzucenia, zabicia i prześladowań uczniów
nie tylko dla kilku braci, ale dla wielu pokoleń całego narodu,
któremu Jeszua (Jezus) okaże swą miłość i zapewni opiekę…
W porównaniu z tym, co ma być spełnieniem proroczego znaczenia,
historyczne ujawnienie się Josefa braciom można uznać za nic,
choć oczywiście było to bardzo ważne wydarzenie w historii.
Poza ujawnieniem się braciom z miłością i życzliwością
między historycznym Josefem i przyszłym przyjściem Mesjasza
są inne ważne podobieństwa, na które warto zwrócić uwagę…
Bracia Josefa usłyszeli wcześniej od niego proroctwo, że mu się pokłonią
i gdy zamierzali go zabić myśleli o tym, co się z tą zapowiedzią stanie,
a potem rozważali, że spotykają ich konsekwencje ich złego czynu,
więc mogli mieć mgliste pojęcie, że jeszcze spotkają Josefa
(np. że dołączą do niego w niewoli i będzie ważniejszy w więzieniu);
podobnie Iszrael otrzymał wiele proroctw o Mesjaszu w Tanakhu,
mesjańskie oczekiwana są ważną częścią mistycyzmu w judaizmie
i jest spodziewane, że Mesjasz ma dokonać pewnych zmian
nie co do ważności ani obowiązywania Tory – to niepodważalne,
ale co do sposobów jej interpretacji i stosowania w praktyce;
jednak wiedza o tym nie jest dokładna, a tylko przybliżona…
Obecnie w judaizmie obowiązuje wykładnia „Domu Hilela”,
ale mimo jej wybrania uznaje się też, że obie pochodzą od Boga
i jest oczekiwane, że po przyjściu Mesjasza ma być „Domu Szamaja”:
teraz, w trudniejszych warunkach, potrzeba tej mniej wymagającej,
bo ludzie nie są zdolni do wykonywania ani nawet zrozumienia ścisłej;
a na odnowionym świecie będzie można spełniać bardziej wymagającą,
bo każdy powinien bez pouczeń od innych być zdolnym by pojąć wszystko…
Istotny w zrozumieniu tej sprawy jest kontekst historyczny:
Hilel pełnił funkcję przewodniczącego Sanhedrynu w latach od 31 p.n.e. do 9 n.e.,
po czym na 1 rok jego miejsce zajął jego syn Szimaon, który krótko po tym umarł;
zaś Szamaj w latach 20 p.n.e. – 30 n.e. zajmował 2. stanowisko w Sanhedrynie
i w od 10 roku n.e. do 30 roku n.e. łączył je z byciem przewodniczącym
(jako 2. przewodniczył sprawom sądowym, a jako 1. wykładni i tworzeniu Prawa,
był jak marszałek Sejmu, prezes Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego,
decydował i o stanowieniu halakhy i o jej stosowaniu w trudnych sprawach:
rozstrzyganiu oskarżeń o grzechy i sporów materialnych, np. o spełnianie umów;
choć te 2 funkcje powinny być rozdzielone i spierać się ze sobą dla równowagi);
więc sam pełnił 2 najważniejsze urzędy prawie do śmierci Jeszui (Jezusa)
i przewodził judaizmowi przez większość ziemskiego życia Mesjasza;
zatem Jeszua żył wśród jahudim (żydów) uznających wykładnię Szamaja.
Po Szamaju przewodniczącym Sanhedrynu został Gamaliel,
który po ojcu był wnukiem Hilela, ale wyrokował w większości jak Szamaj
i nie zmienił tego, co już obowiązywało według ustanowień Szamaja;
natomiast 2. stanowisko otrzymał kohen Josef ben Kajafa(h) (Kajfasz),
którzy przewodniczył w opisanym w Ewangeliach procesie Jeszui (Jezusa)
(co świadczy, że peruszim (faryzeusze) utracili część poparcia społecznego
w związku z czym musieli podzielić się władzą z innym stronnictwem);
a dopiero po zburzeniu Świątyni została podjęta decyzja o tym,
żeby przyjąć (prawie) wszystkie rozstrzygnięcia według „Domu Hilela”.
Oczekiwanie, że po (powtórnym) przyjściu Mesjasza
będzie obowiązywała bardziej wymagająca wykładnia Szamaja
zawiera w sobie dobre pragnienie rozwoju i wzrostu ku Bogu
(z czym nie trzeba czekać, jeśli coś lepiej zrozumie się wcześniej,
bo te wykładnie nie zawsze są sprzeczne, a Hilel pozwala na więcej,
np. mówić „Szema” w dowolnej pozycji, a nie tylko leżąc i stojąc:
po położeniu się wieczorem i po wstaniu rano (oprócz innych),
więc spełnianie według Szamaja nie jest sprzeczne z Hilelem);
ale jest w nim też błąd – narzucenie co Mesjasz miałby zdecydować,
podczas gdy Mesjasz nie jest kimś, to ma spełnić wymogi rabinów,
lecz najważniejszym z Nauczycieli Tory, który jest ponad rabinami,
dlatego może wybierać ze słusznych wykładni szkół Hilela i Szamaja,
może je ze sobą (warunkowo) łączyć lub ogłosić całkiem inne
w tych sprawach, w których wszyscy dotąd się pomylili,
ale też potwierdzać to, co inni już poznali dobrze…
Wykładnia i sposób spełniania Tory nauczany przez Mesjasza
może być też bardziej wymagający w inny sposób niż Szamaja,
bo gdy Szamaj skupiał się na egzekwowaniu Prawa od innych
(np. mówiąc „jeśli robisz to w taki sposób, to nigdy nie spełniłeś Micwy”
gdy w Sukot siedzi i je się w szałasie, ale jedzenie ma pod dachem,
a wystarczy wtedy pomóc przestawić stół i zalecić to na przyszłość,
choć Przykazanie wymaga mieszkania, a nie przechowywania pokarmu)
i surowo karcił gdy ktoś czegoś nie robił lub robił inaczej niż on
(np. gdy syn urodził mu się podczas Sukot, rozwalił dach swego domu,
choć wyniesienie syna na zewnątrz byłoby równie proste i skuteczne);
nauczanie Jeszui wskazuje, że należy spełniać i pomagać spełniać,
a zatem zamiast potępiania raczej prowadzić do poprawy,
więcej wysiłku wkładając w zachęcanie i rozwój innych…
Przykładem tego jest też postępowanie Josefa w parszy,
który mógł nie poświęcić czasu i trudu na nawrócenie braci,
ale ujawnić się gdy tylko do niego przyszli i szybko surowo ukarać,
zakuć w łańcuchy, ubiczować i wtrącić do więzienia wszystkich
i byłoby to sprawiedliwe, bo oni już popełnili śmiertelny grzech;
a jednak użył tylko koniecznych pozorów by karać ich nie musieć,
nie podał im jednak prawdy na tacy, ale poddał doświadczeniu,
poprzez które sami mieli poznać i wykształcić w sobie lepszą postawę
(czego też się nauczył, bo gdy mówił im wprost, nie chcieli go słuchać);
ponad to Josef mógł powiedzieć Jakubowi co bracia mu uczynili
i jak ich czyn stał się dla niego przyczyną lat tęsknoty i smutku,
żeby Jakub ich za to znienawidził i pozbawił ich błogosławieństw,
które w następstwie tego w trafiłyby w pełni tylko do niego;
co się później nie dzieje – Iszrael karci ich tylko za inne czyny;
dlatego sprawa chęci zabicia i sprzedaży mogła zostać nieznana
(i gdy ze strachu zmyślają prośbę ojca o litość, on wie, że kłamią),
bo Josef inaczej niż na początku, gdy informował o każdym źle
nie powiedział ojcu np. że „to moi bracia mnie sprzedali”,
nie powiedział też gorzej „twoi synowie chcieli mnie zabić”,
a jedynie o tym, że Bóg uczynił go władcą całej Ziemi Micraim
bez wyjaśniania całej drogi, jaka do tego doprowadziła,
zaś bracia przekazali tylko wszystkie słowa, które im polecił,
a nie te, które mówił jedynie do nich – już znajacych prawdę
i im też najpierw przedstawia się jako ich brat,
zaś dopiero po tym wypomina sprzedaż…
To jest ważna i potrzebna przemiana sposobu myślenia,
bo często gdy po nawróceniu chce się głosić Słowo Boże,
zaczyna się od piętnowania i potępiania bałwochwalstwa
czy zamiany Szabatu na niedzielę i porzucenia świąt Boga,
co niemal wszystkich zraża i mało kto chce o tym słuchać
(poza tymi, którzy już poznali te sprawy i się z tym zgadzają),
szczególnie że bez alternatywy to też strata ważnej sprawy,
bo Bóg ustanawiając właściwe święta uczynił to naszą potrzebą
i nawet niewierzący ludzie nie potrafią żyć całkiem bez świąt.
Za to bardzo łatwo umacnia to przekonanie o własnej świętości,
więc choć jest to prawda, mówienie tak o tym nie jest dobre;
a trzeba raczej pokazywać wartość właściwego czczenia Boga
tak w tym, że zwraca się do niewidzialnego i wszechobecnego
jak i czynieniu tego w terminach i sposobami, które wyznaczył;
z czego jednak zda sobie sprawę dopiero ktoś, kto ma społeczność,
więc Szabaty i święta spędza w zgromadzeniach, a nie samemu
oraz praktykuje porządek systematycznego rozważania Biblii
doświadczając piękna obrzędów i całej głębokości treści;
a nie czyta tylko jak sam zechce, tylko wybierane wyrywki;
dlatego lepsze słowa wymagają dojrzałości w wierze,
a od gorszych trzeba nauczyć się powstrzymywać…
Historia Josefa i braci pokazuje drogę, którą oni musieli przejść,
żeby nauczyć się odrzucać zło i wybierać lepsze postępowanie
i jest to dla nas tak proroctwo jak i wartościowy wzór.
Chwała Bogu!