Wąż Miedziany i Mesjasz
Komentarz do parszy „Chukat” („Ustawy„):
Bemidbar/4Moj/Arithmoi/Lb 19,1-22,1; Sdz 11,1-33; J 3,10-21
oraz parszy „Balakh” („Balakh” (Imię)):
Bemidbar/4Moj/Arithmoi/Lb 22,2-25,9; Mi 5,6-6,8; 1Kor 1,20-31.
Waż Miedziany i Mesjasz – wywyższenie, poniżenie czy coś więcej?
Rozważanie należy zacząć od samodzielnego
przeczytania lub wysłuchania fragmentów Biblii.
1. Wcześniej Omawiane Zagadnienia
Tematy tych czytań inne niż omówione w tym tekście,
były komentowane w poprzednich cyklach czytania Tory:
– obrzęd czerwonej jałówki i oczyszczenia od śmierci;
– kolejne szemranie ludu z powodu braku wody;
– postępowanie Moszego i Aharona – uderzenie skały;
– postawy sąsiednich narodów wobec Iszraela;
– plaga węży i wystawienie miedzianego węża;
– zrozumienie nabywa się przez doświadczenie;
– miejsce ukrzyżowania i grobu Mesjasza;
– błogosławienie swoich czy przeklinanie wroga;
– sam Bóg czy aniołowie w objawieniach Baalama?
– pokusa prowadząca do odstępstwa nawet proroka;
– nastawienie na budowanie zamiast niszczenia;
– modlitwy z pytaniami zamiast życzeń;
– rozpoznanie swojej funkcji, a samo-wywyższanie;
– zapowiedziany znak gwiazdy – przyjście Mesjasza;
– różne rodzaje mądrości – wartość skarceń;
– wielkość i pycha – świętość lub upadek;
– listy do zborów z Objawienia historycznie i proroczo;
– Ustanowienia (Przykazania) jakie Bóg dał w parszy Chukat;
– Ustanowienia (Przykazania) jakie Bóg dał w parszy Balakh.
– nieczystość od śmierci – Tora(h), konsekwencje i dobra praktyka.
– Balakh był nastawiony na krzywdę innych, a nie dobro swoich…
Są one rozważane we wcześniejszych artykułach:
– Oczyszczające Ustawy Tory;
– Postępowanie ku Zrozumieniu;
– Wybór Dobrego Kierunku;
– Miejsce Wielu Cierpień Mesjasza;
– Upada Wielki…
– Siedem Zborów z Objawienia;
– Ustanowienia Boga w Parszy Chukat;
– Ustanowienia Boga w Parszy Balakh;
– Nieczystość od Śmierci;
– Balakh – Rujnujący Zamiast Budować.
Poprzednie komentarze rozważają już praktyczne i duchowe treści parszy,
więc warto kliknąć i otworzyć artykuły wskazane w odnośnikach powyżej.
2. Wąż Miedziany i Mesjasz
Parsze „Chukat” i „Balakh” opisują m.in. kolejne przykłady odstępstw od Boga,
szemrania, nieposłuszeństwa i nakłaniania innych do złego, a także skutki tego,
w tym nawet doprowadzenie prawdziwego proroka Boga do grzechu i upadku;
dlatego trzeba czytać i rozważać ich treść bardzo uważnie i ostrożnie,
żeby przestawione fakty o tym przyjąć jako przestrogę czego należy unikać,
a nie przekształcić je we wzory religijnych praktyk.
Bemidbar/4Moj/Arithmoi/Lb 21,6-9:
וישׁלּח יהוה בּעם את הנּחשׁים השּׂרפים”
וינשּׁכוּ את העם ויּמת עם רב מיּשׂראל
ויּבא העם אל משׁה ויּאמרוּ
חטאנוּ כּי דבּרנוּ ביהוה
ובך התפּלּל אל יהוה
ויסר מעלינוּ את הנּחשׁ
ויּתפּלּל משׁה בּעד העם
ויּאמר יהוה אל משׁה
עשׂה לך שׂרף
ושׂים אתו על נס
והיה כּל הנּשׁוּך
וראה אתו וחי
ויּעשׂ משׁה נחשׁ נחשׁת
וישׂמהוּ על הנּס
והיה אם־נשׁך הנּחשׁ את אישׁ
„והבּיט אל נחשׁ הנּחשׁת וחי
i_kąsały oto ten_lud i_umarło ludzi wielu z_Iszraela
i_przyszedł ten_lud do Moszego i_powiedział:
’Zgrzeszyliśmy, bo mówiliśmy przeciw_יהוה [Bogu]
i_przeciw_tobie, módl_(się) do יהוה [Boga],
a_oddali od_nas oto te_węże.’
I_modlił_(się) Mosze(h) za ten_lud
i_powiedział יהוה [Bóg] do Moszego:
’Uczyń dla_siebie jadowitego_(węża)
i_umieść go na_słupie
i_będzie_(że) każdy ten_ukąszony
i_spojrzy na_niego i_(będzie)_żył..’
I_uczynił Mosze(h) węża miedzianego
i_umieścił_go na tym_słupie
i_było, (że)_jeśli ukąsił ten_wąż tego męża,
a_spojrzał na węża tego_miedzianego, żywy_(pozostał).”
Sprawą, na którą trzeba zwrócić szczególną uwagę jest miedziany wąż,
który miał zostać zawieszony na słupie jako znak końca plagi węży
wraz ze spojrzeniem na który przyjdzie uzdrowienie od ich jadu;
który we właściwym sensie ukazywał potępienie i pokonanie węży,
co dawało ludziom przekonanie, że mogą się od nich uwolnić;
ale niestety bywa też błędnie przedstawiane i interpretowane
jako przykład religijnych wizerunków, który miałby obalać ich zakaz
i w oparciu o to nakłania się do bezbożnego czczenia rzeźb i obrazów;
w czym powołuje się na słowa o „wywyższeniu syna człowieczego”,
które bez kontekstu także są rozumiane zupełnie niewłaściwie:
J 3,14-15:
„καὶ καθὼς Μωυσης ὕψωσεν τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ
οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου
ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εν αυτω μὴ ἀπόληται, ἀλλ᾽ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον”
tak być_wywyższonym trzeba temu synowi tego człowieka
aby każdy ten wierzący w niego [nie zginąłby, ale] miałby życie wieczne.”
Rz 8,1-4:
„οὐδὲν ἄρα νῦν κατάκριμα τοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ
ὁ γὰρ νόμος τοῦ πνεύματος τῆς ζωῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ
ἠλευθέρωσέν σε ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου
τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ νόμου ἐν ᾧ ἠσθένει διὰ τῆς σαρκός
ὁ θεὸς τὸν ἑαυτοῦ υἱὸν πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας
καὶ περὶ ἁμαρτίας κατέκρινεν τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί
ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν
οῖς μὴ κατὰ σάρκα περιπατοῦσιν ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα„
to bowiem Prawo tego Ducha tego życia w Mesjaszu Jeszui
wyzwoliło cię od tego prawa tego grzechu i tej śmierci,
to bowiem niezdolne tego Prawa, w którym słabe_(było) z_powodu tego ciała,
ten Bóg tego swojego syna posławszy w podobieństwie ciała grzechu
i za grzech potępił ten grzech w tym ciele,
aby ten Przepis tego Prawa został_spełniony w nas,
tych nie według ciała chodzących, ale według Ducha.”
„Wywyższenie syna człowieczego” o którym mówił Jeszua (Jezus) Mesjasz
mając na myśli zapowiadane ukrzyżowanie, które jest najsurowszą karą, potępieniem,
miało być znakiem pokonania cielesności i jej grzesznych skłonności,
a nie podstawą do tego, żeby zacząć czcić wizerunki tak zabitego ciała.
Jak wcześniej ludzie spoglądając na miedzianego węża mieli widzieć pokonanie węży,
tak my rozważając i mając w umyśle obraz opowiedzianej historii o ukrzyżowaniu
ze świadomością i zrozumieniem jej szczegółów i znaczeń występujących symboli
mamy teraz widzieć możliwość ujarzmienia i pokonania naszej cielesności,
żeby tak jak Mesjasz w pełni poddać się prowadzeniu Ducha od Boga
i w ten sposób powrócić do świętego życia jakie powinniśmy prowadzić.
O skutkach historycznej niewłaściwej interpretacji tej sprawy poucza też inna biblijna historia:
2Krl 18,1-7a:
ויהי בּשׁנת שׁלשׁ להושׁע בּן אלה מלך ישׂראל”
מלך חזקיּה בן אחז מלך יהוּדה
בּן עשׂרים וחמשׁ שׁנה היה במלכו
עשׂרים ותשׁע שׁנה מלך בּירוּשׁלם
ושׁם אמּו אבי בּת זכריה
ויּעשׂ היּשׁר בּעיני יהוה
כּכל אשׁר עשׂה דּוד אביו
הוּא הסיר את הבּמות
ושׁבּר את המּצּבת וכרת את האשׁרה
וכתּת נחשׁ הנּחשׁת אשׁר עשׂה משׁה
כּי עד היּמים ההמּה היוּ בני ישׂראל
מקטּרים לו ויּקרא לו נחשׁתּן
בּיהוה אלהי ישׂראל בּטח
ואחריו לא היה כמהוּ בּכל מלכי יהוּדה
ואשׁר היוּ לפניו
ויּדבּק בּיהוה לא סר מאחריו
ויּשׁמר מצותיו אשׁר צוּה יהוה את משׁה
„והיה יהוה עמּו בּכל אשׁר יצא ישׂכּיל
(że)_królem Chezekjahu, syn Echaza, króla Jahuda(ha),
synem dwudziestu (i)_pięciu lat był w_królowaniu_jego
i_dwadzieścia i_dziewięć lat królował w_Jeruszalaim,
a_imię matki_jego Abija, córka Zekarijaha.
I_czynił to_(co)_słuszne w_oczach יהוה [Boga],
jak_wszystko, co czynił Dawid, ojciec_jego.
On (kazał)_usunąć oto te_wyżyny
i_połamać oto te_macewy i_wyciąć oto te_aszery
i_potłukł węża tego_miedzianego, którego uczynił Mosze(h),
bo aż_do tych_dni, tych_oto, byli potomkowie Iszraela
kadzącymi dla_niego i_nazywali go Nechusztan.
W_יהוה Bogu Iszraela pokładał_nadzieję
i_po_nim nie było takiego_jak_on pośród_wszystkich królów Jahuda(ha)
i_którzy byli przed_obliczem_jego.
I_przylgnął w_יהוה [Bogu] , nie_odwrócił_(się) od_pójścia_za_Nim
i_zachowywał Przykazania_Jego, które nakazał יהוה [Bóg] temu Moszemu
i_był יהוה [Bóg] z_nim we_wszystkim, co podejmował, miał_powodzenie.”
Miedziany wąż Moszego nigdy nie miał stać się przedmiotem czci,
choć nie wiadomo czy Bóg nakazał lub zezwolił zachować go jako upamiętnienie
czy jacyś ludzie zrobili to samowolnie bez nakazu lub wbrew zakazowi
albo nawet ktoś później wrócił aby zabrać go z miejsca, gdzie go porzucono;
to z powodu tego, że ludzie od jakiegoś czasu zaczęli oddawać mu cześć,
jeden z najpobożniejszych królów w biblijnej historii postanowił go zniszczyć
i to zniszczenie przedmiotu nakazanego w Torze było właściwym czynem
w związku z tym, że jego niewłaściwe czczenie było praktyką bezbożną.
Historia w 2. Księdze Królów nie stwierdza wprost i nie rozstrzyga
czy Iszrael uważał tę figurę lub przedstawionego węża za bożka,
który miałby np. mieć jakąś własną moc i samodzielnie uzdrawiać;
czy też uważali, że obrzędy pełnią tylko funkcję pośredniczącą
i mają sprawić, że przy pomocy figury lub węża zadziała Bóg;
co niczego w tej sprawie nie zmienia i nie ma żadnego znaczenia,
tak czy inaczej kultowe praktyki wymagały zniszczenia figury węża.
Tak samo obecnie nie ma żadnego znaczenia
czy ktoś uważa, że czci figurę lub osobę przedstawioną figurą
ani czy ta wyobrażona osoba miałaby pośredniczyć do Boga;
bo tak czy inaczej martwe figury nie przekazują słów do osób,
a zmarli nie przekazują modlitw do Boga (Ps 115,17; Koh 9,5),
chyba, że sam Bóg chcąc tego ich w tym celu wzbudzi (Obj 6,9-11);
dlatego słusznie Bóg zakazuje zwracać się też do umarłych ludzi
(jak mówi Tora(h) w Debarim/5Moj/Deuteronomion/Pwt 18,10-11),
czego nie obala ani nie zmienia nadzieja życia wiecznego (Łk 20,37-38),
co nastąpi po zmartwychwstaniu (Obj 20,1-5; J 6,40.44.54; 1Tes 4,13-17),
które ma stać się wraz z ciałami (Rz 8,11), co jest bardzo ważne i potrzebne
(a nie będzie to powrót do dalszego od Boga i ograniczonego sposobu życia),
czego wciąż z nadzieją oczekujemy jeszcze tego nie widząć (Rz 8,24-25);
dlatego praktyki czci figur i pośrednictwa zmarłych są błędne i szkodliwe,
wzbudzające fałszywe wyobrażenia, mylące i całkiem bezbożne;
a jeśli ktoś potrzebuje jako pomocy wstawienniczej modlitwy,
to może prosić o taką tych, z którymi może zwyczajnie rozmawiać,
którzy mogą słyszeć jego i których odpowiedzi on może słyszeć,
a zatem najlepiej bliskich członków swojej lokalnej społeczności
lub kogoś, z kim może się skontaktować w szybki i pewny sposób,
nie zaś kogoś z bardzo daleka ani martwego i nieobecnego.
Nie oznacza to, że każdy powinien niszczyć przedmioty publicznej czci,
bo Hezekjahu (Ezechiasz) był namaszczonym i uznanym królem,
którego rozkazy były szanowane i wykonywane przez cały naród
(zaś innym królom nie udawało się podobnych wdrożyć w pełni),
więc co było właściwe dla niego nie musi być możliwe dla innych;
dlatego prowokowanie bezskutecznych sporów nie jest potrzebne,
a wystarczy, żeby rozumiejący tę sprawę porzucali swe bałwochwalstwo
usuwając te wizerunki, które jako ich własność podlegają ich władzy,
zaś innym świadczyli o prawdzie, żeby mogli zrozumieć i uczynić to samo.
Zestawienie powieszenia miedzianego węża z ukrzyżowaniem Mesjasza
może szybko prowadzić do pochopnego wniosku o potrzebie uczczenia obu;
jeśli nie uwzględni się tego, że Mesjasz został wywyższony za poniżenie
jakie dotknęło go w tym, że poddał się karze potępiającej grzechy ciała,
ale najpierw musiał przejść przez jedno, a dopiero potem nastąpiło drugie;
zatem samo ukrzyżowanie nie było wywyższeniem do odbierania czci
i miedziany wąż nie został powieszony na słupie aby go tam czcić;
ale trzeba zrozumieć cel tych czynności, żeby też móc go osiągnąć
nie uznając znaku przy początku drogi za cel będący dużo dalej…
Czytając biblijne historie i przykłady
nie należy szukać wyjątków, które miałyby obalać reguły,
nie należy np. nielicznymi figurami wprowadzać czci podobnych
ani próbować bronić i uzasadniać inne praktyki niby temu podobne;
ale uznawać reguły i starać się rozumieć wszystko zgodnie z nimi
wyjątkowe przykłady postrzegając jako wyjątki, jakimi faktycznie są;
bo w ten sposób można rozumieć czemu ich uczynienie służyło
i uznawać oraz spełniać wszystko tak, jak Bóg to objawił.
Chwała Bogu!